Sky ECC-bewijs 'onbetrouwbaar' verklaard in Antwerpse drugszaak

Een Britse forensisch expert stelde voor de Antwerpse rechtbank dat digitaal bewijs uit het Sky ECC-netwerk fouten en inconsistenties bevat. De rechtbank weigerde uitstel voor verder onderzoek.

Antwerpse rechtbank weigert uitstel in Sky ECC-drugszaak ondanks twijfels over bewijsmateriaal

De rechtbank van Antwerpen heeft een verzoek van de verdediging tot uitstel afgewezen, ook nadat een forensisch deskundige had vastgesteld dat digitaal bewijs uit het versleutelde telefoonnetwerk Sky ECC "onbetrouwbaar" is. Dat meldt Computer Weekly op basis van de rechtbankzitting.

Het gaat om de strafzaak tegen Nordin El Hajjioui, bijgenaamd Dikke Nordin, die ervan wordt beschuldigd verdovende middelen via de haven van Antwerpen te hebben ingevoerd. De aanklacht steunt grotendeels op berichten die Franse, Nederlandse en Belgische politiediensten in 2020 onderschepten via een hackoperatie op het in Vancouver gevestigde Sky ECC-netwerk.

Forensisch expert signaleert fouten en inconsistenties

De Britse forensisch deskundige Duncan Campbell presenteerde bevindingen die nieuwe twijfels werpen op het digitale bewijsmateriaal dat de Belgische politie heeft aangeleverd. Volgens zijn rapport bevatten de geanalyseerde datasets fouten en inconsistenties die door de onderzoekers niet waren toegelicht of aan de rechtbank gemeld. Campbell stelde dat de data mogelijk was verwerkt door mensen die niet over de juiste expertise beschikten.

Concreet wees zijn analyse op significante verschillen tussen datasets die in 2022 en in 2025 werden ingediend, terwijl het openbaar ministerie had beweerd dat beide datasets "identiek" waren. In de meest recente dataset bleken 108.000 berichten te zijn toegevoegd die niet in de originele data voorkwamen.

De bewering van het parket dat deze nieuwe berichten pas recentelijk waren ontsleuteld, hield geen stand: de onversleutelde versies van die berichten bestonden niet in de originele data, en een groot deel ervan was bovendien nog steeds niet ontsleuteld.

Analysesoftware niet transparant of verifieerbaar

Verder werd in de zitting bekend dat de Belgische politie gebruikmaakte van een voorheen niet bekendgemaakte webapplicatie genaamd Edge, ontwikkeld door de Belgische Directie van de strijd tegen de zware en georganiseerde criminaliteit (DJSOC), om Sky ECC-data te analyseren.

Verdedigingsadvocaat Justus Reisinger stelde dat Campbells analyse aantoonde dat de Edge-tool niet geschikt was voor het beoogde doel, aanzienlijke fouten had geproduceerd en niet voldeed aan de voor strafzaken vereiste bewijsstandaard. Berichten in spreadsheets waren bovendien gefilterd op een manier die leidde tot duplicatie, wijziging of onjuiste koppeling aan Sky ECC-identiteiten, tijdstippen of inhoud.

De processen waarmee Sky ECC-data aan de rechtbank werd aangeleverd, waren niet transparant of verifieerbaar, zo werd de rechtbank meegedeeld. De databestanden waren niet gecertificeerd met digitale vingerafdrukken, bestandshashes of digitale handtekeningen — standaardmethoden om na te gaan of bewijs al dan niet is aangepast.

Verdediging vraagt toegang tot ruwe data

De verdediging vroeg om toegang tot de ruwe, onderschepte Sky ECC-data en informatie over de bewaarketen van het bewijsmateriaal, maar die zijn tot dusver niet door de politie aan de rechtbank overgelegd.

"Er zijn problemen en we moeten de betrouwbaarheid van de data vaststellen. We hebben gevraagd om de ruwe data en een uitleg van de politie over de bewijsketen, maar uiteindelijk heeft de rechtbank beslist dat niet toe te staan," aldus Reisinger.

Het openbaar ministerie betwistte de onafhankelijkheid van Campbell, die eerder als getuige-deskundige optrad in zaken tegen drugsbenden die gebruikmaakten van het versleutelde EncroChat-netwerk en gezamenlijke rapporten opstelde met een forensisch expert van het Britse National Crime Agency.

De rechtbank gaf aan de bevindingen van Campbell in overweging te nemen, maar zag geen aanleiding het proces uit te stellen voor verder deskundig onderzoek naar de betrouwbaarheid van de data.

Bredere context: ook Italië en Spanje stellen Sky ECC-bewijs ter discussie

De hackoperatie op Sky ECC verschafte politiediensten in 2020 real-time toegang tot berichten tussen leden van georganiseerde criminele netwerken. Dat gebeurde via een zogenoemde man-in-the-middle-server die aan de Sky ECC-infrastructuur in het OVH-datacentrum in Roubaix, Frankrijk, werd gekoppeld om berichten en versleutelingssleutels te onderscheppen.

In maart 2021 voerden ongeveer 1.600 Belgische opsporingsambtenaren invallen uit op locaties die gelinkt waren aan drugshandel, witwassen en omkoping, nadat politie de servers van Sky ECC in Frankrijk had geïnfiltreerd en "honderden miljoenen" versleutelde berichten had ontcijferd.

De betrouwbaarheid van Sky ECC-bewijs staat intussen ook elders ter discussie. De provinciale rechtbank in Valencia sprak vorige week veertien verdachten vrij, nadat was geoordeeld dat het openbaar ministerie zich niet kon beroepen op digitaal bewijs tenzij de verdediging toegang kreeg tot de ruwe onderschepte Sky ECC-data. Een Italiaanse rechtbank gelastte het parket afzonderlijk om ruwe interceptiedata beschikbaar te stellen aan verdachten, zodat zij onafhankelijk de betrouwbaarheid konden toetsen.

De zaak tegen Nordin El Hajjioui wordt morgen voortgezet.

Source: Computer Weekly