Deepfakes και phishing: τεχνητή νοημοσύνη στην υπηρεσία της ψηφιακής απάτης
Το 74% των εργαζομένων στην ΕΕ έχει αντιμετωπίσει ύποπτα μηνύματα, ενώ μόλις το 48% εκτιμά ότι μπορεί να αναγνωρίσει παραποιημένο βίντεο ΑΙ.
Τεχνητή νοημοσύνη και κυβερνοαπάτη: αριθμοί που ανησυχούν
Το 74% των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αντιμετωπίσει ύποπτα emails, μηνύματα ή συνδέσμους στο χώρο εργασίας, σύμφωνα με Ευρωβαρόμετρο που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Μόλις το 48% εκτιμά ότι μπορεί να αναγνωρίσει βίντεο παραποιημένο με τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ), ενώ το 15% ανέφερε συγκεκριμένα περιστατικά απάτης με AI-παραγόμενο περιεχόμενο. Τα δεδομένα αυτά δημοσιεύει και σχολιάζει το In.gr, εν μέσω του Ευρωπαϊκού Μήνα Κυβερνοασφάλειας τον Οκτώβριο.
Phishing ενισχυμένο από γεννητική ΑΙ
Το phishing αποτελεί εδώ και χρόνια μία από τις κυρίαρχες μεθόδους κυβερνοεγκλήματος. Σύμφωνα με την έκθεση ENISA Threat Landscape 2025, αντιπροσώπευε περίπου το 60% των αναγνωρισμένων αρχικών μεθόδων πρόσβασης σε συστήματα που εξετάστηκαν. Η Europol προειδοποιεί ότι τα εργαλεία γεννητικής ΑΙ επιτρέπουν πλέον τη σύνταξη εξατομικευμένων μηνυμάτων, με αξιοποίηση προσωπικών πληροφοριών και προσαρμογή στο γλωσσικό και πολιτισμικό πλαίσιο κάθε υποψήφιου θύματος.
Ένα SMS μπορεί να παρουσιάζεται ως ειδοποίηση παράδοσης δέματος, ενώ ένα email μπορεί να ζητά επιβεβαίωση τραπεζικών στοιχείων με επαγγελματική εμφάνιση και απουσία ορθογραφικών λαθών. Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστες ενδείξεις γνησιότητας.
Deepfakes: κλωνοποίηση φωνής και βίντεο
Ακόμη πιο περίπλοκη γίνεται η εξαπάτηση μέσω deepfakes — συνθετικών ή παραποιημένων βίντεο και ηχητικών αποσπασμάτων που παρουσιάζουν πρόσωπα να λένε ή να κάνουν πράγματα που δεν συνέβησαν. Η τεχνολογία κλωνοποίησης φωνής μπορεί να αναπαράγει τη φωνή συγγενή ή συνεργάτη, δημιουργώντας ψευδές αίσθημα εμπιστοσύνης. Παραποιημένα βίντεο χρησιμοποιούνται για την προώθηση ψεύτικων επενδύσεων ή την πλαστοπροσωπία δημόσιων προσώπων.
Η απειλή φτάνει στον χρήστη μέσω βιντεοκλήσεων, κοινωνικών δικτύων ή εφαρμογών καθημερινής χρήσης. Το πιο επικίνδυνο στοιχείο αυτών των επιθέσεων δεν είναι η τεχνολογική τους πολυπλοκότητα, αλλά η ικανότητά τους να προκαλούν φόβο, εμπιστοσύνη ή αίσθημα επείγοντος.
Ηλεκτρονικό εμπόριο και επενδυτικές απάτες
Η χρήση ΑΙ επεκτείνεται και στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Ψεύτικα ηλεκτρονικά καταστήματα, παραπλανητικές διαφημίσεις και ιστοσελίδες που υπόσχονται γρήγορα κέρδη συνδυάζονται με καλοσχεδιασμένο περιεχόμενο, δημιουργώντας φαινομενικά αξιόπιστη ψηφιακή παρουσία. Σύμφωνα με την έκθεση ENISA Threat Landscape 2026, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, οι διαδικτυακές επενδυτικές απάτες εκτιμάται πως κόστισαν περίπου 4 δισ. ευρώ στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο το 2024, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται ο οργανισμός από την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών.
Μια ελκυστική προσφορά δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη απάτης, αλλά όταν συνοδεύεται από πίεση για άμεση αγορά, απαιτείται πρόσθετη επαλήθευση. Η προσοχή πρέπει να στρέφεται στην ταυτότητα του πωλητή, στην πραγματική διεύθυνση της ιστοσελίδας και σε ασυνήθιστα αιτήματα πληρωμής.
Μέτρα προστασίας: από την τεχνική ασφάλεια στην επαλήθευση
Η προστασία απέναντι στις νέες απειλές δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση λογισμικού ασφαλείας. Η τακτική ενημέρωση συσκευών, οι ισχυροί και μοναδικοί κωδικοί, η ενεργοποίηση πολυπαραγοντικής ταυτοποίησης και αξιόπιστα προγράμματα antivirus αποτελούν βασικά μέτρα. Χρήσιμη είναι επίσης η ενημέρωση του λογισμικού των routers, καθώς και η διατήρηση αντιγράφων ασφαλείας σε εξωτερικούς δίσκους SSD ή κατάλληλα προστατευμένα USB sticks — μέτρο που συμβάλλει κυρίως στην ανάκτηση δεδομένων μετά από τεχνικά περιστατικά.
Η σημαντικότερη άμυνα, ωστόσο, παραμένει η ανεξάρτητη επιβεβαίωση. Ένα ύποπτο αίτημα πρέπει να επαληθεύεται μέσω επίσημου καναλιού επικοινωνίας, χωρίς να χρησιμοποιούνται οι σύνδεσμοι ή οι αριθμοί τηλεφώνου που περιέχονται στο ίδιο το μήνυμα. Σε περίπτωση αποκάλυψης τραπεζικών στοιχείων, απαιτείται άμεση επικοινωνία με την τράπεζα.
Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη καθιστά την ψηφιακή εξαπάτηση ευκολότερη στην παραγωγή και δυσκολότερη στην αναγνώριση, η εμπιστοσύνη δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται αποκλειστικά σε όσα βλέπουμε ή ακούμε. Η επαλήθευση πριν από οποιαδήποτε οικονομική συναλλαγή ή κοινοποίηση προσωπικών δεδομένων αναδεικνύεται σε βασική προϋπόθεση ψηφιακής ασφάλειας.
Source: In.gr