Δολοφονία Πολκ 1948: Νέο βιβλίο αμφισβητεί την επίσημη εκδοχή για το κίνητρο
Ο ερευνητής Σπύρος Κουζινόπουλος υποστηρίζει ότι ο Αμερικανός δημοσιογράφος δολοφονήθηκε λόγω ερευνών διαφθοράς, όχι επειδή κατευθυνόταν στον Μάρκο Βαφειάδη.
«Η μεγάλη παραπλάνηση»: Νέο βιβλίο ανατρέπει την κυρίαρχη εκδοχή για τη δολοφονία Τζορτζ Πολκ
Ο Αμερικανός πολεμικός ανταποκριτής Τζορτζ Πολκ βρέθηκε νεκρός στον Θερμαϊκό κόλπο τον Μάιο του 1948, με δεμένα τα χέρια και μια σφαίρα στο κεφάλι. Οκτώ δεκαετίες αργότερα, η υπόθεση παραμένει επίσημα αδιευκρίνιστη. Σύμφωνα με το Ethnos, ο δημοσιογράφος και ιστορικός ερευνητής Σπύρος Κουζινόπουλος παρουσιάζει στο νέο του βιβλίο μια ανατρεπτική ανάγνωση των γεγονότων, αμφισβητώντας ευθέως την εκδοχή που επικράτησε τόσο στην Ελλάδα όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το βιβλίο, με τίτλο «Η μεγάλη παραπλάνηση στην υπόθεση Πολκ», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΑΝΟΣ και είναι το 15ο έργο του Κουζινόπουλου. Στις σελίδες του παρουσιάζονται δώδεκα διαφορετικές εκδοχές για τη δολοφονία και 26 αναπάντητα ερωτήματα που εξακολουθούν να βαραίνουν την υπόθεση.
Οι πιτζάμες αντί για γραφομηχανή
Κεντρικό επιχείρημα του Κουζινόπουλου είναι μια φαινομενικά απλή παρατήρηση: ο Πολκ, αν πράγματι σκόπευε να μεταβεί στο βουνό για να συναντήσει τον αρχηγό των ανταρτών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) Μάρκο Βαφειάδη, θα έπρεπε να έχει μαζί του τον επαγγελματικό του εξοπλισμό — φωτογραφική μηχανή, γραφομηχανή, γραφική ύλη. Αντ' αυτού, σύμφωνα με τον συγγραφέα, είχε στις αποσκευές του μόνο τις πιτζάμες του.
Επιπλέον, ο Κουζινόπουλος επισημαίνει ότι ο Πολκ και η σύζυγός του είχαν ήδη αγοράσει εισιτήρια επιστροφής για τις ΗΠΑ, με αναχώρηση λίγες ημέρες αργότερα. Ένα πολυήμερο ταξίδι στο βουνό, κάτω από τις συνθήκες του Εμφυλίου, ήταν χρονικά αδύνατο να ολοκληρωθεί πριν από την αναχώρησή τους.
Διαφθορά, όχι αντάρτες
Το κεντρικό συμπέρασμα του βιβλίου είναι ότι ο Πολκ δολοφονήθηκε επειδή ερευνούσε σκάνδαλα διαφθοράς και διασπάθισης αμερικανικής οικονομικής βοήθειας. Ο συγγραφέας θεωρεί ότι κάποιοι που ενοχλούνταν από αυτές τις έρευνες αποφάσισαν να «κλείσουν για πάντα το στόμα» του δημοσιογράφου. Η επίσημη εκδοχή για τη μετάβαση στον Μάρκο αντιμετωπίζεται στο βιβλίο ως μέρος μιας οργανωμένης επιχείρησης παραπληροφόρησης.
Την εκδοχή αυτή είχε παρουσιάσει αρχικά η Αστυνομία Θεσσαλονίκης, και την είχαν υιοθετήσει τόσο η ελληνική κυβέρνηση της εποχής όσο και οι αμερικανικές αρχές. Ο Κουζινόπουλος καταλήγει ότι όλες οι αιτιάσεις των ελληνικών πολιτικών, αστυνομικών και δικαστικών αρχών για τον τόπο και τον τρόπο της δολοφονίας εντάσσονται σε ένα «πρωτοφανές στα χρονικά κούκλωμα», που κατέστησε την υπόθεση Πολκ μία από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις πολιτικής σκοπιμότητας και δικαστικής πλάνης.
Ο νεκρός δολοφόνος και ο άδικα φυλακισμένος
Η επίσημη δίκη κατέληξε στην καταδίκη του Γρηγόρη Στακτόπουλου, συντάκτη της εφημερίδας Μακεδονία, ο οποίος παρέμεινε στη φυλακή για 12 χρόνια. Ο Κουζινόπουλος τον παρομοιάζει με τον Αλφρέντ Ντρέιφους, τον Γάλλο αξιωματικό που καταδικάστηκε άδικα στα τέλη του 19ου αιώνα. Η Δικαιοσύνη, σημειώνει ο συγγραφέας, αρνείται μέχρι σήμερα να αποκαταστήσει το όνομά του.
Ως «δολοφόνος» παρουσιάστηκε από τις αρχές ο Αδάμ Μουζενίδης — ο οποίος, όπως αποδείχθηκε, είχε ήδη πεθάνει έναν μήνα πριν από τον φόνο του Πολκ. Το γεγονός αυτό οδήγησε τον τότε πρωθυπουργό Παναγιώτη Κανελλόπουλο να απαντήσει σκωπτικά στο ερώτημα ποιος σκότωσε τον Τζορτζ Πολκ: «Το βέβαιο είναι ότι ο Γρηγόρης Στακτόπουλος δεν ήταν συνεργός ενός φόνου που διαπράχθηκε από έναν… πεθαμένο».
Χέμινγουεϊ και η επικαιρότητα της σιωπής
Ο Κουζινόπουλος θυμίζει στο βιβλίο του τα λόγια του νομπελίστα συγγραφέα Έρνεστ Χέμινγουεϊ, ο οποίος είχε γράψει ότι «αν η υπόθεση του δημοσιογράφου Πολκ αποσιωπηθεί, αυτό θα αποτελέσει νίκη για εκείνους που πιστεύουν ότι μπορούν να σκοτώσουν την αλήθεια με το να σκοτώσουν τον άνθρωπο που επιδιώκει να την αποκαλύψει».
Παρουσιάσεις σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα
Το βιβλίο «Η μεγάλη παραπλάνηση στην υπόθεση Πολκ» παρουσιάζεται την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026, στις 7 μ.μ., στον Παιδικό ΙΑΝΟ στη Θεσσαλονίκη, Γρηγορίου Παλαμά 3. Μια εβδομάδα αργότερα, την Τετάρτη 25 Νοεμβρίου 2026 στις 5 μ.μ., θα παρουσιαστεί στον ΙΑΝΟ Αθηνών, Σταδίου 24.
Source: Ethnos